Zelfredzaamheid

We werken er al jaren naar toe: zelfredzaamheid. In 118 clusters (epicentra) van dorpen op het diepe platteland, in acht landen in Afrika werkt The Hunger Project via de epicentrumstrategie aan het einde van honger en armoede. We steunen deze dorpen bij het doorlopen van  verschillende fases in hun ontwikkeling naar zelfredzaamheid. Omdat bij honger en armoede veel verschillende factoren een rol spelen, pakt de epicentrumstrategie die allemaal aan. Honderdduizenden mensen worden aangestoken en de weg gewezen door vrijwilligers uit hun eigen dorp, die durven dromen dat het anders kan worden dan het is – en dat met elkaar organiseren.

De eerste epicentra in Ghana, Malawi, Senegal en Benin haalden hun zelf bedachte drempeltoets en staan op eigen benen – zelfredzaam, hoera! En dus vierden we met hen de eerste grote feesten van zelfredzaamheid. In hoog tempo volgen er dit jaar en de komende jaren nog veel meer.

Wat is zelfredzaamheid?

Klik op de afbeelding voor een grotere versie

De eerste epicentra in Afrika staan op eigen benen. En dat is goed nieuws. Ons ultieme doel is dat de boerengemeenschappen na een aantal jaar training en begeleiding door The Hunger Project zo goed met elkaar en met hun lokale overheid samenwerken, dat ze voortaan zelf verder kunnen. Zonder honger en zonder armoede, maar vooral in staat om nieuwe uitdagingen effectief samen aan te pakken: zelfredzaam.

De gemeenschap beheert het dienstencentrum met al haar functies zelfstandig. Het epicentrum betaalt zijn eigen onkosten en gaat verder zonder ondersteunend personeel van The Hunger Project. De gezondheids-, onderwijs- en voorlichtingsprogramma’s gaan op eigen kracht verder, gedreven door vrijwilligers. The Hunger Project vertrekt en investeert niet langer in het gebied. Zonder externe steun blijven zij hun rol als motor van lokale ontwikkeling spelen.

Zelfredzaamheid is niet hetzelfde als zelfvoorzienend. In een zelfredzaam epicentrum is niet per se elke bestaande behoefte of vraag beantwoord, maar het gaat duidelijk beter met honger en armoede. Van armoedebestrijding tot empowerment van vrouwen en verbeterde voedselzekerheid: er is duidelijke vooruitgang. Maar het belangrijkste is dat de gemeenschap zelf, op basis van eigen capaciteit, het dorp leidt. En dat ze met elkaar nieuwe uitdagingen kunnen oppakken, ook bij woeste tegenwind – op weg naar het einde van honger en armoede voor iedereen.

Zelfredzaamheid meten

Essentieel voor zelfredzaamheid is officiële erkenning van het epicentrum en landrechten voor het epicentrumgebouw. Zo kunnen ze als zelfstandige organisatie functioneren. En daarnaast moet een epicentrum minstens 80% scoren op een lijst van 52 indicatoren voor zelfredzaamheid, verdeeld over acht doelen – van armoedebestrijding tot empowerment van vrouwen, van het mobiliseren van gemeenschappen tot verbeterde voedselzekerheid:

1. De gemobiliseerde gemeenschap stelt zichzelf doelen en werkt actief aan het behalen van die doelen om verder te ontwikkelen
2. Vrouwen en meisjes zijn in hun kracht gezet
3. Verbeterde toegang tot veilige drink- en sanitaire voorzieningen
4. Verbeterde alfabetisering en educatie
5. Minder honger en ondervoeding, vooral bij vrouwen en kinderen
6. Verbeterde toegang tot- en gebruik van gezondheidsvoorzieningen
7. Minder huishoudens leven in armoede
8. Boeren produceren meer en zijn weerbaarder voor klimaatverandering

De dorpen hebben zelf vastgesteld welke indicatoren voor hen essentieel zijn, en daarmee hun eigen drempeltoets voor zelfredzaamheid vorm gegeven. En juist omdat de dorpen daarmee zelf hun eigen doelen kunnen stellen, en hun eigen vooruitgang kunnen meten, en die weer kunnen vergelijken met die van anderen in hun land, werkt dat prima. Deze meting van ontwikkeling op specifieke punten maakt het mogelijk heel gericht aandacht te besteden aan bepaalde nog zwakkere aspecten. En we kunnen samen met de gemeenschappen vaststellen of de programma’s effect hebben gehad, en of de gemeenschap in staat is om de activiteiten zelfstandig voort te zetten.

Kachindamoto, Malawi - op weg naar zelfredzaamheid

Ghana: spotlight op Akotekrom, Atuobikrom en Nsuta-Aweregya

In Ghana zijn de eerste drie epicentra zelfredzaam. Epicentrum Nsuta-Aweregya, Atuobikrom en Akotekrom haalden hun zelf bedachte drempeltoets en staan op eigen benen. En in de zomer van 2016 werden daar de eerste grote feesten van zelfredzaamheid gevierd.

In Akotekrom epicentrum wonen 5.240 vrouwen, mannen en kinderen in 16 dorpen. Het epicentrum ligt in het Birim South district in de Eastern Region of Ghana. The Hunger Project begon in 2006 in Akotekrom, en eind 2015 ging Akotekrom de fase van zelfredzaamheid in. Nsuta-Aweregya bestaat uit 20 dorpen met een totale bevolking van 29.354 vrouwen, mannen en kinderen in het Kwahu West District in de Eastern Region van Ghana. The Hunger Project startte in 2000 in Nsuta-Aweregya, en eind 2015 heeft het epicentrum haar criteria voor zelfredzaamheid behaald. Atuobikrom epicentrum beslaat 11 dorpen waar in totaal 7.138 vrouwen, mannen en kinderen wonen. Het epicentrum ligt in het Kwahu South district in de Eastern Region. Net als Nsuta-Aweregya startte het werk van The Hunger Project hier in 2000, en bereikte het epicentrum eind 2015 haar eigen drempeltoets voor zelfredzaamheid.

Een aantal resultaten:

  • In Akotekrom heeft 99% van de huishoudens toegang tot veilig drinkwater
  • Het aantal huishoudens in Akotekrom dat gebruik maakt van verbeterde sanitaire voorzieningen steeg met 581%
  • In Atuobikrom wordt 57% van de leiderschapsposities (in verschillende comités) vervuld door vrouwen
  • In Atuobikrom daalde het aantal huishoudens dat onder de armoedegrens leeft  met 61%
  • 97% van de bevallingen in Atuobikrom wordt begeleid door een professional
  • In Nsuta-Aweregy gaat 90% van de microkredieten  naar bedrijfjes van vrouwen
  • Het aantal kinderen dat in Nsuta-Aweregya naar de middelbare school gaat steeg met 128%

Lees meer over Akotekrom, Atuobikrom en Nsuta-Aweregya.

Op de planning

De komende jaren zullen nog meer epicentra de fase van zelfredzaamheid behalen. Naar verwachting volgen in 2017/2018 in ieder geval nog deze 8 epicentra:

  • Burkina Faso: Bissiga, Vowogdo, Zincko
  • Benin: Zakpota
  • Ethiopië: Mesqan
  • Malawi: Mpingo
  • Oeganda: Kiboga
  • Senegal: Dinguiraye

Een aantal heeft de score van 80% al behaald, maar werkt nog aan de landrechten of de officiële erkenning. Zo heeft Kiboga in Oeganda maar liefst een score van 94% en is officieel erkend maar ontbreken alleen de landrechten nog.

In Benin, Malawi en Oeganda merken we dat het verkrijgen van formele landrechten vaak moeilijker blijkt dan verwacht. Dat vertraagt de weg naar zelfredzaamheid. De oorzaken zijn verschillend: ontbreken van een kadaster met landregistratie, ingewikkelde wetgeving en procedures en soms domweg onwelwillende ambtenaren.

In de komende jaren zullen meer epicentra in Afrika “afstuderen”. Daar kijken wij nu al naar uit, om dat groots met ze te gaan vieren.

“Ik werk intensief samen met de betrokken mensen uit de dertien dorpen van Ndereppe. Hun commitment en inzet staan als een huis, die verdwijnen niet nu The Hunger Project weg is. Iedereen is zeer gemotiveerd om te blijven werken aan verbetering van onze situatie.”

Mbaye Ndiaye - voorzitter van het Ndereppe epicentrum comitéLees meer

Lees meer over de epicentrumstrategie

Ghanese community viert feest in een epicentrum

Lees meer over de eerste drie zelfredzame epicentra in Ghana

Lees meer over de weg naar zelfredzaamheid van epicentrum Ndereppe in Senegal

Lees meer over zelfredzaamheid in Benin