Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier- 300x300
Kachindamoto - Christina Charles - Malawi - Ralph Bodelier -300x300
Kachindamoto - Malawi - Lucy Chimange en Alice Zakaria - Ralph Bodelier -300x300
Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300

Malawi – Epicentrum Kachindamoto

Het Epicenter van The Hunger Project in Kachindamoto moet over een paar jaar op eigen benen staan. Daarmee is het dorp al een heel eind op weg. Maar de ‘Tipping Point’ is nog niet bereikt.

Om 10 uur in de ochtend gonst het epicentrum in Kachindamoto van de bedrijvigheid. In de wacht-ruimte van de kliniek tellen we 62 mensen, vooral vrouwen, op bankjes achter elkaar. Buiten knielen twee gezondheidswerkers tussen een groep vrouwen met ondervoede peuters. Een van hen meet de armpjes met een wit lint. De ander noteert en deelt pakken verrijkt maïsmeel uit. Uit de grote hal ernaast klinkt de luide stem van een docent, die staande voor een schoolbord les geeft aan 25 vrijwilligers. Ze volgen een driedaagse leiderschapscursus en dit is de laatste ochtend. Onder het afdak drentelen een paar peuters uit het kleuterklasje. Even verderop, naast het epicentrum, leggen mannen zakken mais onder een schommel met een weeghaak. Die gaan straks naar de Food Bank, een hoog vierkant gebouw naast het centrum. Onder een grote boom aan de overkant, tenslotte, koken drie vrouwen rijst met kip in grote pannen: de lunch voor de cursisten en leraren in de hal.

“De meeste inwoners leven van wat het land en water hen opbrengt: ze verbouwen mais of rijst, of handelen in vis uit het meer.”

Kachindamoto ligt op de vlakke bodem van de Riftvallei in de provincie Dedza, niet ver van het meer van Malawi. Het epicentrum staat in het hart van een groep van 28 deelnemende dorpen, die als kralen langs een doorlopende zandweg naar het meer zijn geregen. Van het ene naar het andere eind is het pakweg een uur lopen en er wonen naar schatting ruim tweeduizend huishoudens. De meeste leven van wat het land en water hen opbrengt: ze verbouwen mais of rijst, of handelen in vis uit het meer.

“Hoe ver is Kachindamoto op weg naar ‘fase 4’? Wat is er allemaal gelukt? Wat nog niet en waarom is dat zo? En vooral: wat moet er nog gebeuren?”

Het programma van The Hunger Project startte in 2008. En sinds 2011 bevindt Kachindamoto zich in ‘fase 3’ van het traject naar zelfstandigheid. Dat betekent dat er al veel is gebeurd. Het L-vormige epicentrumgebouw staat er en is in vol in gebruik. De kliniek draait. Het kleuterklasje zit vol. In de Food Bank liggen stapels mais. Maar ‘fase 3’ is ook een cruciale fase. De initiatieven die in gang zijn gezet, moeten nu tot wasdom komen zodat het epicentrum na ‘fase 4’ op eigen benen kan staan. Volgens de planning zal Kachindamoto in 2017 of 2018 promoveren naar de laatste fase. The Hunger Project bouwt dan in twee jaar tijd zijn steun aan het epicentrum af. Daarna moeten de microkre-dietprogramma’s het redden zonder investeringen van buitenaf. Dan moet het epicentrum zijn eigen onkosten betalen en verder zonder ondersteunend personeel van The Hunger Project. Dan moeten de gezondheids-, onderwijs- en voorlichtingsprogramma’s op eigen kracht verder, gedreven door vrijwilligers. Hoe ver is Kachindamoto op weg naar ‘fase 4’? Wat is er allemaal gelukt? Wat nog niet en waarom is dat zo? En vooral: wat moet er nog gebeuren? Dat proberen we de komende twee dagen in beeld te krijgen.

Kachindamoto - Magdalena - Malawi - Ralph Bodelier -300x300

Gezondheid

De eerste die we spreken is Magdalena Phande, de kordate, hartelijke Epicenter Project Officer. Ze runt de tent en dat doet ze met verve. Daarin wordt ze bijgestaan door Regina Mwalwanda, de jonge accountant van de SACCO, de ‘Savings And Credit Organisation’ van Kachindamoto. Magdalena neemt ons de komende dagen op sleeptouw.

Lees meer

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 12De eerste die we spreken is Magdalena Phande, de kordate, hartelijke Epicenter Project Officer. Ze runt de tent en dat doet ze met verve. Daarin wordt ze bijgestaan door Regina Mwalwanda, de jonge accountant van de SACCO, de ‘Savings And Credit Organisation’ van Kachindamoto. Magdalena neemt ons de komende dagen op sleeptouw. Ze regelt afspraken, wijst de weg en vertaalt met eindeloos geduld onze vragen en antwoorden.

“Nu hoeven we niet meer zo ver te lopen wanneer we oude zieke mensen op onze rug moeten dragen.”

Magdalena loodst ons naar het meest in het oog springende succes van het epicentrum: de Health Clinic. Vorig jaar, zo weten we uit de rapportages, maakten bijna 30.000 mensen gebruik van de kliniek. Ze komen van ver buiten de ‘catchment area’ van het epicentrum. Van ruim 7.700 kinderen werd het gewicht in de gaten gehouden en meer dan 1.100 kinderen werden ingeënt. Het aandeel slecht gevoede kinderen daalde in de eerste helft van 2014 van 59 naar 24 procent. Dat zoveel mensen van de kliniek profiteren, zien we niet alleen aan de volle wachtruimte. We horen het ook van de patiënten en van de bewoners: “Eindelijk hebben we nu een eigen kliniek.” “Hier worden we worden snel en goed geholpen”. “Nu hoeven we niet meer zo ver te lopen wanneer we oude zieke mensen op onze rug moeten dragen.” “Er gaan veel minder kinderen dood dan vroeger.”

Het Health Center staat al op eigen benen. Het gebouw is overgedragen aan de Malawiaanse overheid, en de overheid betaalt ook de salarissen van het personeel. Er is een samenwerkingsovereenkomst met het World Food Programme. In de kliniek zorgt het WFP ervoor dat ondervoede kinderen in de gaten worden gehouden en bijvoeding krijgen. “Wij hebben daar als Hunger Project geen omkijken meer naar”, zegt Magdalena.

Regina - Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300

Microkrediet

Magdalena’s collega Regine vertelt over de uitdagingen in het microfinancieringsprogramma. Een jaar geleden werd de microkredietbank een door de overheid erkende SACCO, een rurale spaar- en leenbank. Deze officiële erkenning is een belangrijke stap op weg naar zelfstandigheid.  In de rapporten lazen we echter dat er problemen zijn: de terugbetalingen vallen tegen.

Lees meer

“Officiële erkenning is een belangrijke stap op weg naar zelfstandigheid: een SACCO is legaal bevoegd om spaargeld te beheren, de rechtspositie van de leden is veel sterker dan bij een informele kredietbank.”

Meer uitdagingen zijn er in het microfinancieringsprogramma. Dat horen we van Magdalena’s collega Regina. De afgelopen jaren investeerde The Hunger Project in de opstart van spaar- en kredietprogramma. Vrouwen en mannen werden getraind en leenden, veelal groepsgewijs, geld voor een kleine business. Een jaar geleden werd deze microkredietbank een door de overheid erkende SACCO, een rurale spaar- en leenbank. Deze officiële erkenning is een belangrijke stap op weg naar zelfstandigheid: een SACCO is legaal bevoegd om spaargeld te beheren, de rechtspositie van de leden is veel sterker dan bij een informele kredietbank. In de rapporten lazen we echter dat er problemen zijn: de terugbetalingen vallen tegen. Onder meer het werven van nieuwe leden valt tegen. Een jaar na de start telt de SACCO nog maar 132 leden en dat is te weinig om zelfvoorzienend te zijn.

Kachindamoto - Malawi - Ralph BodelierIn de bibliotheek van het epicentrum praten we uitgebreid met accountant Regina en vijf Board Members van de SACCO, twee mannen en drie vrouwen. Allemaal profiteerden zij de afgelopen jaren van meerdere kleine leningen. De een gebruikte het voor zijn handel in rijst. De ander voor de inkoop en verkoop van vis. Een derde opende een winkel in een nabijgelegen handelscentrum. En met hun extra inkomsten verbeterden ze allemaal hun huis. De een kocht een golfplaten dak, de ander een cementen vloer, de derde glas voor in de ramen.

“Voordat we een SACCO werden, ging het goed met de terugbetalingen, maar nu hebben we last van een paar ‘crooks’”

“Voordat we een SACCO werden, ging het goed met de terugbetalingen”, vertellen de bestuursleden. “Maar nu hebben we last van een paar ‘crooks’. Ze weigeren om hun lening af te lossen.” Waarschijnlijk, denkt het bestuur, heeft het te maken met de overgang naar een officieel geregistreerde SACCO. “The Hunger Project trok zich terug”, zeggen ze. “Mensen dachten: dan gaan ze vast mijn geld niet meer claimen. Ze werden gemakzuchtig. Het ontbreekt hen aan betrokkenheid.”

Kachindamoto - Malawi - Board Members SACCO - Ralph Bodelier - 300x300

Huisbezoek

De bestuursleden zeggen dat ze er alles aan doen om alsnog geld van de wanbetalers te krijgen. De secretaris gaat bij hen thuis op bezoek en het bestuur probeert de zaak op orde te krijgen.Wanbetalers worden uit de spaar- en kredietgroepen gezet. En nieuwe leden krijgen eerst een huisbezoek en moeten een onderpand aanbieden als wanneer ze een lening willen afsluiten. Maar de SACCO kampt met nog een probleem.

Lees meer

“Het is niet altijd makkelijk, maar het moet wel gebeuren.”

De bestuursleden zeggen dat ze er alles aan doen om alsnog geld van de wanbetalers te krijgen. De secretaris gaat bij hen thuis op bezoek. Dat is niet altijd makkelijk, want sommigen zijn intussen verhuisd en wonen ver weg. En het is ook niet bepaald het leukste deel van het werk, verzucht hij: “Maar het moet wel gebeuren.” Intussen probeert het bestuur de zaak op orde te krijgen. Het uitschrijven van lening is stopgezet tot de achterstallige betalingen zijn geïnd. Wanbetalers worden uit de spaar- en kredietgroepen gezet. Nieuwe leden krijgen eerst een huisbezoek. Wanneer ze een individuele lening willen afsluiten, dan moeten ze een onderpand aanbieden, bijvoorbeeld een fiets. Het bestuur kan die in beslag nemen wanneer de terugbetaling uitblijft.

“De lening die iemand vervolgens kan krijgen, is maximaal vier keer het ingelegde bedrag. Dat is voor de individuele klant een stuk onvoordeliger dan in het ‘oude’ systeem.”

De SACCO kampt met nog een probleem. Als officiële bank moeten ze voldoen aan overheidsregels, en een van die regels is dat een lid minimaal 5.000 kwacha (circa 10 euro) moet inleggen om een individuele lening te krijgen. De lening die iemand vervolgens kan krijgen, is maximaal vier keer het ingelegde bedrag. Dat is voor de individuele klant een stuk onvoordeliger dan in het ‘oude’ systeem: toen mocht de spaarder zelf zijn inleg bepalen en kon hij tien keer dat bedrag lenen. “Veel mensen klagen daarover”, zegt SACCO-manager Regina. “Sommigen lenen de 5.000 kwacha voor de inleg van iemand, om er 20.000 bij de bank te lenen. Vervolgens maken ze te weinig winst om beide leningen terug te betalen.”

“Beter een gezonde bank met honderd leden dan een bank met duizend deelnemers en veel wanbetalers.”

Het aantal nieuwe leden valt tegen. En dat is een punt van zorg, want ledengroei is nodig om financieel onafhankelijk te worden. Nu betaalt The Hunger Project nog de kantoorartikelen, bankkosten en transportkosten. Op termijn moet de SACCO dat bedrag, pakweg tweeduizend euro per jaar, zelf ophoesten. Daar komt nog een bedrag bij voor trainingen. De commissie en Regina hopen via ‘awareness meetings’ in de dorpen meer deelnemers te werven. Ze hopen nieuwe leden te overtuigen om voldoende te sparen voor de inleg. Maar alles op zijn tijd, zegt Regina: “Eerst moeten we het probleem van wanbetaling aanpakken. Beter een gezonde bank met honderd leden dan een bank met duizend deelnemers en veel wanbetalers.”

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 1

Mentaliteit

Tijdens een gesprek over de microfinanciering stuiten we al op een van de onderliggende knelpunten in het Kachindamoto-project: de mentaliteit van de ‘partners’, zoals de dorpelingen worden genoemd. Er lijkt sprake van een gebrek aan motivatie en een gebrek aan betrokkenheid bij de programma’s van het epicentrum. Om dit op proberen te lossen gaan vrijwilligers de dorpen in en organiseren ‘Vision, Commitment and Action’-bijeenkomsten. Ze moedigen mensen aan om zich in te schrijven voor een alfabetiseringscursus of om voorlichtingsbijeenkomsten te volgen over hiv/aids en vrouwenrechten.

Lees meer

“Er lijkt sprake van een gebrek aan motivatie en een gebrek aan betrokkenheid bij de programma’s van het epicentrum.”

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 25In het gesprek over de microfinanciering stuiten we al op een van de onderliggende knelpunten in het Kachindamoto-project: de mentaliteit van de ‘partners’, zoals de dorpelingen worden genoemd. Er lijkt sprake van een gebrek aan motivatie en een gebrek aan betrokkenheid bij de programma’s van het epicentrum. Dat knelpunt komt groot op tafel in het volgende gesprek, met zes leiders van verschillende comités. Ze namen deel aan de driedaagse leiderschapstraining in de grote hal, die zojuist is afgelopen. Nu schuiven ze aan om de grote tafel in de bibliotheek.

“De traditionele ‘chiefs’ helpen door de bijeenkomsten in de dorpen aan te kondigen.”

De ‘Committees’ – Kachindamoto telt er acht – zijn de kartrekkers van de activiteiten rond het epicentrum. Leden van de comités, allemaal vrijwilligers, gaan de dorpen in en organiseren ‘Vision, Commitment and Action’-bijeenkomsten. Ze moedigen mensen aan om zich in te schrijven voor een alfabetiseringscursus of om voorlichtingsbijeenkomsten te volgen over hiv/aids en vrouwenrechten. De traditionele ‘chiefs’, die vertegenwoordigd zijn in een eigen comité, helpen daarbij door de bijeenkomsten in de dorpen aan te kondigen.

Die driedaagse leiderschapscursus was bedoeld om de comités een oppepper te geven. En dat was nodig. De rapportages meldden dat er sprake is van gebrek aan leiderschap. Het verloop van vrijwilligers is hoog. De comités organiseren weinig bijeenkomsten en de opkomst valt vaak tegen. We zijn benieuwd of de aanwezige leiders bereid zijn om daar meer over te vertellen. We hoeven ons geen zorgen te maken: het zestal spreekt voluit.

“Bij andere NGO’s krijgen ze ‘handouts’ voor deelname aan comités. Bij ons krijgen ze niets. Als ze dat in de gaten krijgen, dan vertrekken ze weer. Soms al na één maand.”

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 4De grootste uitdaging, zeggen de leiders, is het hoge verloop in de comités: “Mensen worden lid, maar na enkele maanden houden ze er weer mee op.” Het probleem doet zich voor in alle comités. Volgens de leiders heeft het voor een belangrijk deel te maken met ‘concurrentie’ van andere NGO’s, zoals World Vision en Concern Universal. Die zijn ook actief in de regio op het gebied van landbouw, gezondheid en vrouwenrechten. “Bij andere NGO’s krijgen ze ‘handouts’ voor deelname aan comités. Bij ons krijgen ze niets. Als ze dat in de gaten krijgen, dan vertrekken ze weer. Soms al na één maand.” Er is, zeggen de leiders, gebrek aan betrokkenheid en een overschot aan kortzichtigheid, zowel in de comités als bij de mensen in het dorp. “En luiheid”, zegt een van hen onomwonden. “Mensen willen niet investeren in de lange termijn. Ze zijn niet gemotiveerd.”

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 26

Gevaarlijk

Een deel van het probleem in Kachindamoto is dat de kar al te lang word getrokken door een kleine groep van steeds dezelfde mensen. En zij maken zich ernstig zorgen: “Het gebrek aan betrokkenheid is gevaarlijk voor de toekomst van dit gebied”, zegt een leider van het epicenter comité. Waar komt de gebrekkige betrokkenheid vandaan, vragen we. Is The Hunger Project hier misschien al te lang? Heeft dat mensen passief gemaakt?

Lees meer

Kachindamoto - Cursisten

We kijken naar de zes mannen en vrouwen rond de tafel. Eén van hen, een oudere vrouwelijke chief, is zichtbaar vermoeid na de driedaagse training. Maar de anderen zitten fier overeind en discussiëren onvermoeid met elkaar en met ons. Aan hen zal het niet liggen. De meesten zijn al jaren actief, soms in meerdere comités tegelijk. Dat is tegelijkertijd echter ook een deel van het probleem: de kar in Kachindamoto wordt al te lang getrokken door een kleine groep van steeds dezelfde mensen. En zij maken zich ernstig zorgen: “Het gebrek aan betrokkenheid is gevaarlijk voor de toekomst van dit gebied”, zegt een leider van het epicenter comité. “Wanneer de dorpelingen en commissieleden niet overeind komen, dan gaat het hier straks mis.”

“We gaan proberen de mindset van de mensen te veranderen.”

Waar komt de gebrekkige betrokkenheid vandaan, vragen we. Is The Hunger Project hier misschien al te lang? Heeft dat mensen passief gemaakt? Het zestal schudt unaniem het hoofd: “Nee. The Hunger Project heeft van meet af aan duidelijk gemaakt dat ze weer weggaan. De mentaliteit was er al van tevoren.” Wat kunnen jullie er aan doen, vragen we verder. Daar hebben ze de afgelopen dagen veel over gepraat tijdens de cursus. Vaker de dorpen in gaan. Meer mensen proberen te bereiken. Mensen vertellen dat ze hun leven in eigen hand moeten nemen. “De training die we net achter de rug hebben was heel goed”, zegt een leider van het voedselcomité. “Dat heeft ons weer geïnspireerd. De komende tijd gaan we meer bijeenkomsten organiseren. We gaan proberen de mindset van de mensen te veranderen.”

Kachindamoto - Malawi - Food Bank - Ralph Bodelier - 300x300

De Food Bank

Magdalena neemt ons mee naar het volgende project op weg naar financiële zelfstandigheid: de Food Bank. Een vierkant gebouw naast het epicentrum doet dienst als opslagplek voor mais. De ruimte is voor ongeveer een derde gevuld met zakken van vijftig kilo. Vrijwilligers van het voedselcomité wegen de zakken en noteren hoeveel kilo’s de boeren hebben geleverd. Dan vullen ze de zakken tot precies 50 kilo, naaien ze dicht met zwart touw en sjouwen ze de Food Bank binnen. Over een paar maanden, wanneer de voorraden thuis op beginnen te raken, wordt de mais aan de dorpelingen verkocht.

Lees meer

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 5In de dagen erna zullen we nog vaker over de ‘mindset’ van de dorpelingen praten. Maar eerst neemt Magdalena ons mee naar het volgende project op weg naar financiële zelfstandigheid: de Food Bank. Een vierkant gebouw naast het epicentrum doet dienst als opslagplek voor mais. De ruimte is voor ongeveer een derde gevuld met zakken van vijftig kilo. Met de mais betalen de 198 leden van de Food Bank de kunstmest en het zaaigoed terug die ze in oktober hebben gekregen. Een lening van twee zakken kunstmest en een zak maiszaad, wordt terugbetaald met negen zakken mais. Mei en juni zijn de ‘terugbetaalmaanden’, vertelt Magdalena. “De vrachtwagen van The Hunger Project is afgelopen week bij de boeren langs geweest om de mais op te halen. Wie de zakken toen niet klaar had liggen, moet ze zelf naar het epicentrum brengen.” Ze wijst op een stapel zakken onder de schommel met de weeghaak: “Die zijn vanochtend gebracht.”

“Dit jaar zal de vraag naar mais snel stijgen: er dreigt een hongersnood.”

Vrijwilligers van het voedselcomité wegen de zakken en noteren hoeveel kilo’s de boeren hebben geleverd. Dan vullen ze de zakken tot precies 50 kilo, naaien ze dicht met zwart touw en sjouwen ze de Food Bank binnen. Over een paar maanden, wanneer de voorraden thuis op beginnen te raken, wordt de mais aan de dorpelingen verkocht. Vorig jaar was dat ruim 50.000 kilo. Dit jaar zal de vraag naar mais snel stijgen: er dreigt een hongersnood. De oogst was slecht omdat de regens te vroeg stopten.

“Deze boerinnen oogstten, dankzij het farm input programma, toch nog genoeg om hun gezinnen dit jaar te eten te geven.”

Dat horen we een dag later ook van twee boerinnen die we bezoeken: eentje had vorig jaar nog 55 zakken. Dit jaar maar 32. De ander oogstte 15 zakken tegenover 22 zakken vorig jaar. Deze boerinnen oogstten, dankzij het farm input programma, toch nog genoeg om hun gezinnen dit jaar te eten te geven. Voor veel andere huishoudens is dat niet het geval. Ze oogstten te weinig. Eerst zullen ze op maaltijden gaan besparen: nog maar twee keer per dag eten in plaats van drie keer, en uiteindelijk een keer. Dan moeten ze mais bijkopen. Het geld zullen ze proberen te verdienen met ‘piece work’, dagloonwerk op akkers in de buurt. Maar ze worden dubbel getroffen, want door de schaarste is de prijs hoger dan in andere jaren. De Food Bank geeft huishoudens in Kachindamoto enig voordeel: de prijs van een zak mais is hier lager dan bij Admarc, de parastatal die de maisreserves in het land beheert. Maar het zal niet kunnen voorkomen dat er dit jaar honger in de regio is.

“Veel boeren zullen het niet redden om de afgesproken zakken terug te betalen, maar het zal de continuïteit van het programma niet in gevaar brengen.”

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 2De slechte oogst heeft ook gevolgen voor het farm input programma. De terugbetaling, zegt Magdalena, valt tegen en de Food Bank zal dit jaar waarschijnlijk niet genoeg voorraad hebben om aan de vraag te volden. “Veel boeren zullen het niet redden om de afgesproken zakken terug te betalen.” Maar, zo verzekert ze, het zal de continuïteit van het programma niet in gevaar brengen. De graanbank heeft inmiddels wat spek op de ribben. Er is voldoende in kas om volgend jaar weer kunstmest te kopen voor de deelnemers.

Kachindamoto - Malawi - Adult Literacy Classes - Ralph Bodelier - 300x300

De dorpen in

In de middag heeft de gonzende drukte van vanochtend plaatsgemaakt voor een kalme stilte. Alleen het bankkantoortje van de SACCO is nog open. Magdalena neemt ons mee op pad. Na de gesprekken met de staf en leden van de comités willen we nu de dorpen in. Kennis maken met de voorlichters en de vrijwilligers, maar vooral ook met de dorpelingen die al dan niet aan de activiteiten meedoen.

Lees meer

“De wachtruimte van de kliniek is leeg. Alle patiënten zijn geholpen.”

We verlaten de Food Bank en genieten van een verlate lunch, die onder de grote boom voor het epicentrum is gekookt. Hij was voor de cursisten van de leiderschapscursus, maar er is nog genoeg over voor de staf en de gasten. Het is intussen half 3 in de middag en de gonzende drukte van vanochtend heeft plaatsgemaakt voor een kalme stilte. De wachtruimte van de kliniek is leeg. Alle patiënten zijn geholpen. De cursisten en trainers van de leiderschapscursus in de hal zijn naar huis. Ook de peuters zijn vertrokken. Magdalena helpt de vrijwilligers van het voedselcomité om de laatste zakken mais naar binnen te sjouwen. Alleen het bankkantoortje van de SACCO, waar klanten geldzaken kunnen doen, is nog open. Verder is het epicentrum zo goed als uitgestorven.

“Tien weken zijn ze bezig, over pakweg zeven maanden hopen ze hun diploma ‘lezen en schrijven’ te halen.”

Kachindamoto - Edina, Elisa, Esther en Bernadette -300x300Magdalena neemt ons mee op pad. Na de gesprekken met de staf en leden van de comités willen we nu de dorpen in. Kennis maken met de voorlichters en de vrijwilligers, maar vooral ook met de dorpelingen die al dan niet aan de activiteiten meedoen. Onze eerste stop is een schoolgebouw, zo’n twee kilometer verderop, waar één lokaal wordt gebruikt voor ‘Adult Literacy Classes’. Vier vrouwen zitten er twee aan twee in de bankjes. De leraar schrijft op het bord: Ka Ku Ke Ki Ko. De vrouwen zeggen hem hardop na. Tien weken zijn ze bezig, over pakweg zeven maanden hopen ze hun diploma ‘lezen en schrijven’ te halen.

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 6

Toneelstukjes

Twee animators van het Women Empowerment Programma vertellen over hun werk. Met voorlichting, toneelstukjes en discussies maken ze moeilijke thema’s als huiselijk geweld en kindermishandeling bespreekbaar. In een ander dorp zijn Health Workers van het epicentrum druk bezig in een mobiele kliniek in de open lucht. Dorpelingen worden hier ingeënt tegen mazelen. Tijdens het reizen tussen de dorpen treffen we diverse ‘partners’, bewoners in de dorpen die er dankzij het epicentrum op vooruit zijn gegaan. De verhalen zijn bemoedigend en aanstekelijk. Maar al pratend merken wij ook dat sommige dorpelingen zich afhankelijk opstellen.

Lees meer

Kachindamoto - Malawi - Lucy Chimange en Alice Zakaria - Ralph Bodelier -300x300

“Met voorlichting, toneelstukjes en discussies maken ze moeilijke thema’s als huiselijk geweld en kindermishandeling bespreekbaar.”

De volgende ochtend bezoeken we Lucy en Alice, twee animators van het Women Empowerment Programma. Op de veranda voor Lucy’s huis vertellen ze over hun werk. Met voorlichting, toneelstukjes en discussies maken ze moeilijke thema’s als huiselijk geweld en kindermishandeling bespreekbaar. Een paar dorpen verderop stuiten we op de Health Workers van het epicentrum. Vandaag bemensen ze een mobiele kliniek in de open lucht. Tientallen vrouwen met baby’s verzamelen zich onder een boom. In snel tempo worden namen afgeroepen en roze gezondheidsboekjes ingezien. Op een houten bankje wachten een paar baby’s bij hun moeder op schoot angstvallig op een prik. Ze worden ingeënt tegen mazelen. Na een half uur is de drukte voorbij. De gezondheidswerkers binden de aangebroken dozen met spuiten en vaccins onder de snelbinders en fietsen terug naar het epicentrum.

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 15Onderweg treffen we diverse ‘partners’, bewoners in de dorpen die er dankzij het epicentrum op vooruit zijn gegaan. Zoals de voorzitter van de SACCO-Board. Met geleend geld kocht ze een winkel in het handelscentrum van Kachindamoto. Een mooi wit geschilderd pand met schappen vol waspoeder, zeep, schoensmeer en suiker. En we spreken de oudste deelnemer aan de Adult Literacy Class. Ze wil graag een microkrediet om business te doen, maar dan moet ze wel haar naam kunnen schrijven. Of de boerin die een lening kreeg uit het Farm Input Fund. Zonder kunstmest kan ze niets, maar vorig jaar oogstte ze 18 zakken en kocht ze twee geiten. Ook treffen we een vrouw die hulp kreeg van het Women Empowerment Programma. Ze werd geslagen door haar man, maar de sessies sterkten haar in het idee dat ze dat niet moest pikken. De animators gingen praten met haar echtgenoot. Nu slaat hij niet meer.

“Een cursist vraagt Magdalena om een schrift en een pen. Magdalena antwoordt dat ze zélf het benodigde geld maar bij elkaar moet krijgen.”

Kachindamoto - Malawi - Boerin Rebecca - Ralph Bodelier - 300x300De verhalen zijn bemoedigend en aanstekelijk. Maar al pratend merken wij ook dat sommige dorpelingen zich afhankelijk opstellen. Zo vertelt een leider van het epicentrum-comité dat ze een maismolen willen om inkomsten te genereren. Kunnen wij daar wellicht voor zorgen? Een cursist in de Adult Literacy Class vraagt Magdalena om een schrift en een pen. Magdalena antwoordt dat ze zélf de benodigde 150 kwacha (30 cent) maar bij elkaar moet krijgen.

“Het is allemaal vrijwilligerswerk. Je kan mensen niet dwingen om daaraan mee te doen.”

Een aantal mensen reageert bovendien afwerend op de vraag of ze wel eens naar bijeenkomsten over hiv/aids of Women Empowerment gaan; of dat ze wel eens hebben overwogen om lid te worden van een van de comités. “Daar heb ik geen tijd voor”. “Ik hoor daar niets over.” Of: “Ik ben nooit gevraagd”. Betrokkenheid is een probleem, verzucht Magdalena: “Het is allemaal vrijwilligerswerk. Je kan mensen niet dwingen om daaraan mee te doen. Er is geen ‘ownership’ bij de mensen, ze hebben te veel het gevoel dat het allemaal van The Hunger Project is. Maar wanneer The Hunger Project weggaat, dan hebben zij een probleem, niet The Hunger Project. Mensen moeten ervan worden doordrongen dat zij het epicentrum leiden.”

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier -300x300

De andere epicentra

Hoe doet dit epicentrum het in vergelijking met de negen andere centra in Malawi? Ontwikkelt Kachindamoto zich trager dan elders, of juist sneller? En hoe komt dat? Mackenzie Nkalapa, ‘Head of Programs’, vertelt ons over andere epicentra en de belangrijkste factoren die bepalen hoe snel een epicentrum zich ontwikkelt, zoals leiderschap.

Lees meer

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 8Na twee dagen praten en kijken is het tijd om de balans op te maken. Eerst stellen we echter nog een andere vraag: hoe doet dit epicentrum het in vergelijking met de negen andere centra in Malawi? Ontwikkelt Kachindamoto zich trager dan elders, of juist sneller? En hoe komt dat?

Deze vragen leggen we voor aan Mackenzie Nkalapa, ‘Head of Programs’ op het hoofdkantoor in Blantyre. Al snel valt de naam Champiti, een epicentrum in het district Ntcheu. Champiti doet het heel goed. Het centrum ging in 2007 van start, een jaar voor Kachindamoto. Volgend jaar zullen ze al in ‘fase 4’ belanden. Zo ver is Kachindamoto nog niet. De SACCO in Champiti werd tegelijk met die van Kachindamoto geregistreerd en telt nu al duizend leden. Die in Kachindamoto nog maar 132.

Een aantal factoren draagt bij aan het hogere tempo in Champiti, zegt Mackenzie. “Een eerste reden is de tevredenheid van de partners.” Die was in Champiti hoger dan in Kachindamoto. En dat, zegt Mackenzie, had te maken met het feit dat in korte tijd meer mensen van het programma profiteerden. “In Champiti was de vraag naar leningen hoog. De investeerder injecteerde in 2011 extra startkapitaal om aan die vraag te voldoen. Daardoor konden veel partners van een lening profiteren. ‘It spread like wildfire’. Dat droeg bij aan een positieve houding tegenover The Hunger Project.” Een kleine rekensom leert dat in Champiti ongeveer 1 op de 4 huishoudens de afgelopen jaren een lening voor maiszaad en kunstmest kreeg. In Kachindamoto bereikte dit programma nog maar 1 op de 20

“Een belangrijke rol was weggelegd voor mensen uit de stad die na hun pensioen waren teruggekeerd naar hun dorp. Ze waren hoog opgeleid, ervaren en ze hadden een visie op ontwikkeling, en genoten aanzien en respect in de gemeenschap.”

Een tweede bepalende factor is leiderschap. Mackenzie: “In Champiti stond meteen in het begin een erg goede groep leiders aan het roer. Een belangrijke rol was weggelegd voor mensen uit de stad die na hun pensioen waren teruggekeerd naar hun dorp. Ze waren hoog opgeleid, ervaren en ze hadden een visie op ontwikkeling. Bovendien genoten ze aanzien en respect in de gemeenschap. Ze waren in staat een sterk team te bouwen. Kachindamoto mist dit soort leidersfiguren.”
Op zijn beurt ontwikkelt Kachindamoto zich echter weer een stuk sneller dan de ‘oudere’ epicentra in Jali en Ntchalo. Deze centra startten in 1999 en bevinden zich nog altijd in fase 3. “The Hunger Project startte deze projecten voordat het zijn epicenter-strategie goed had ontwikkeld”, zegt Mackenzie. “Het waren de eerste projecten in het land. De dorpen werden aangewezen door de latere president Joyce Banda. Men is er gewoon begonnen. De aanloopfase, waarin de gemeenschap wordt gemobiliseerd, is daar nooit geweest. Het eigen initiatief van de partners is laag, veel lager dan in Kachindamoto.”

Tipping Point

Een groot deel van Kachindamoto heeft The Hunger Project inmiddels niet meer nodig. Maar ook al gaat het goed op veel verschillende vlakken, uiteindelijk gaat het om de ‘mindset of the people’. Het lijkt erop dat Kachindamoto – in tegenstelling tot Champiti – nog geen ‘Tipping Point’ heeft bereikt. De Tipping Point is het moment waarop een nieuw idee, gedragen door een kleine groep mensen, zich als een epidemie gaat verspreiden in een grote gemeenschap. Daar is een ‘push’ voor nodig.

Lees meer

We vatten onze bevinding samen. Een groot deel van Kachindamoto heeft The Hunger Project inmiddels niet meer nodig. Het gezondheidscentrum is al in handen van de overheid. De overheid zal op termijn ook de onderwijsprogramma’s overnemen. De food bank is feitelijk al zelfstandig: daar hoeft geen geld van The Hunger Project meer bij. Het project beleeft dit jaar waarschijnlijk een dip door de slechte oogst. Maar het perspectief voor de langere termijn is gunstig. Ook de SACCO kan zich nog gunstig ontwikkelen, wanneer de overgangsproblemen met de wanbetalers worden opgelost en het programma meer deelnemers trekt. De terugbetalingsdiscipline van de nieuw geworven deelnemers is goed.

Kachindamoto - Malawi - Ralph Bodelier - 300x300 21Een uitdaging is het epicentrum zelf, het hart van Kachindamoto waaruit allerlei vrijwilligersprojecten worden opgezet. Om dat voort te zetten, is straks geld nodig. Magdalena denkt over een maismolen of rijstmolen als inkomstenbron om de lopende kosten te dekken. Precieze ideeën zullen in fase 4 worden uitgewerkt.

Maar geld is niet de grootste zorg. Het is vooral de ‘mindset of the people’. Het lijkt erop dat Kachindamoto – in tegenstelling tot Champiti – nog geen ‘Tipping Point’ heeft bereikt. De term Tipping Point komt uit een populaire boek van de Amerikaanse schrijver Malcolm Gladwell. De Tipping Point is het moment waarop een nieuw idee, gedragen door een kleine groep mensen, zich als een epidemie gaat verspreiden in een grote gemeenschap. Zoals Mackenzie zegt over de belangstelling voor The Hunger Project in Champiti: ‘It spread like wildfire’.

Daar is een ‘push’ voor nodig. En een belangrijke ‘push-factor’ is de aanwezigheid van sleutelfiguren, die helpen om het vuur aan te steken. Dat zijn ‘connectors’, mensen met een enorm netwerk en grote sociale vaardigheden. Vervolgens zijn dat de ‘verkopers’, mensen die goed zijn in het overtuigen van anderen. En het zijn de ‘allesweters’, mensen die niets liever doen dan anderen raad geven. In de eerste groep leiders in Champiti zaten waarschijnlijk een aantal van dit type personen. Maar in Kachindamoto lijken deze figuren te ontbreken. Tenminste, vooralsnog.

Op zoek naar leiders

Hoe kan Kachindamoto ‘the Tipping Point’ bereiken? Mackenzie en Magdalena gaan dat in elk geval proberen en gaan op zoek maar potentiële leiders.

Lees meer

Kachindamoto - Malawi - Leiderschapstraining - Ralph Bodelier - 300x300“We need to poach them”

Hoe kan Kachindamoto zo’n ‘Tipping Point’ bereiken? Is het überhaupt mogelijk als Hunger Project om daar van buitenaf invloed op uit te oefenen? Mackenzie en Magdalena gaan dat in elk geval proberen. “We gaan de komende tijd gericht op zoek naar potentiële leiders”, zegt Mackenzie. “’We need to poach them’. Bijvoorbeeld door pensionado’s te zoeken die na een succesvolle carrière in de stad zijn teruggekeerd naar Kachindamoto. We moeten met ze praten en ze overtuigen om mee te doen. Dat zou het proces nieuw leven kunnen inblazen.”

Daarnaast moeten mensen in Kachindamoto vaker en intensiever met The Hunger Project in aanraking komen. Dat vergroot de kans dat de ideeën vlam vatten. Magdalena: “We gaan vaker ‘Sensitisation Meetings’ organiseren. Wellicht mét hulp van het team in Blantyre, zodat in korte tijd veel mensen kunnen worden bereikt.”

Besluit

“Wanneer wij dan zien hoeveel er in die korte tijd al is gebeurd, overheerst zonder meer het optimisme.”

De frustratie van Magdalena, Regina en Mackenzie is voelbaar. Het project heeft zoveel potentie, het kan allemaal zoveel sneller en elke stap vooruit, is voor de ‘partners’ in de dorpen een stap uit de honger. Hun optimisme dat Kachindamoto er wel komt, is echter net zo voelbaar. Vergeleken met Champiti ligt Kachindamoto achter, vergeleken met Jali en Ntchalo ligt Kachindamoto voor. En wij, wij delen in hun frustratie en in hun optimisme. Maar bovenal weten wij uit ervaring hoe lang, ingewikkeld en traag ontwikkelingstrajecten zijn. En wanneer wij dan zien hoeveel er in die korte tijd al is gebeurd, overheerst zonder meer het optimisme.

Masters of change

“Ik ben voorzitter van het bestuur van de SACCO, samen met 9 andere bestuursleden. Het is een vrijwillige baan. Ik doe het, omdat ik het belangrijk vind dat ons gebied zich ontwikkelt." Lees het verhaal van Christina

"Ik wil graag geld lenen om een business te startten. Maar wanneer ik nu naar de microkredietbank ga, wordt ik weer weggestuurd omdat ik mijn naam niet kan schrijven. Daarom ben ik hier.” Lees het verhaal van Edina, Elisa, Esther en Bernadette

In de twaalf landen waar The Hunger Project werkt, zijn duizenden bijzondere mannen en vrouwen actief. Ondernemende mensen die verandering willen zien in hun dorp en zich daarvoor inzetten. Echte masters of change.Hier lees je hun verhalen

Meer lezen