4 dingen die je moet weten over klimaatverandering en honger.

Klimaatverandering is geen toekomstmuziek. De afgelopen jaren zien we vaker overstromingen, onregelmatige regenval, stormen, extreme hitte, periodes van droogte, erosie en verzilting. En op veel plekken is er sprake van ernstig verlies van bossen en van biodiversiteit. Mozambique kreeg in 2025 bijvoorbeeld opnieuw te maken met extreem weer: zware regenval en overstromingen.

De klimaatcrisis is al lang begonnen. Daarom is het terugdringen van uitstoot alleen niet genoeg. Gemeenschappen moeten zich aanpassen aan de gevolgen die er al zijn.

Klimaatverandering is een belangrijke oorzaak voor de toename van honger. Want de gevolgen van de klimaatcrisis hebben grote impact op oogsten, gewassen en landgebruik. Met alle gevolgen van dien voor boerenfamilies:

• Oogsten worden verwoest door langdurige droogte en onregelmatige regenval – waardoor families hun voedselvoorraad en hun inkomsten verliezen.
• Bepaalde gewassen groeien niet meer in veranderende temperaturen en er ontstaan nieuwe gewasziektes en plagen – waardoor bestaande landbouwtechnieken niet langer voldoen.
• Opgedroogde waterbronnen zorgen voor watertekort – wat landbouw en veehouderij bemoeilijkt en waardoor families onvoldoende schoon drinkwater hebben.
• Orkanen, overstromingen en erosie spoelen grond weg – waardoor mensen op zoek moeten naar nieuwe geschikte landbouwgrond.
• De ongelijkheid tussen mensen met en mensen zonder voldoende water, vruchtbaar land en voedsel groeit.

Miljoenen families op de wereld zijn voor hun inkomsten en hun voedsel direct afhankelijk van het water en land om hen heen. Juist in de gebieden waar nu al veel armoede en honger is, zoals op het afgelegen platteland van Afrika en Azië. Zij hebben geen verder vangnet of verzekering. Daarmee zijn zij kwetsbaar voor temperatuurschommelingen en extreme weersomstandigheden, die steeds vaker voorkomen door klimaatverandering. Zo worden de armsten extra hard getroffen door de gevolgen van klimaatverandering, terwijl zij het minst bijdragen aan de wereldwijde CO2-uitstoot.

Omdat in elk land en gebied de omstandigheden verschillend zijn, wisselt de ultieme klimaataanpak per land en per programma. Maatwerk dus. Als eerste stap brengen we samen met de boerengemeenschappen in kaart welke impact klimaatverandering daar precies heeft en wat er wél kan. Daarvoor gebruiken we de Climate Resilience Index. Gewapend met die kennis kunnen we de gemeenschap ondersteunen met de kennis, vaardigheden en middelen die ze nodig hebben. En kunnen zij zelf in actie komen om hun klimaatbestendigheid te versterken.

Rondom Zinave National Park in Mozambique trainden we boeren in klimaatslimme technieken: betere zaden, bodembescherming en het planten van bomen en struiken tegen erosie. Via een doorgeefprogramma met kleinvee bouwen huishoudens bovendien aan een extra buffer: als de oogst mislukt, kan een geit worden verkocht, terwijl de mest de landbouwgrond verbetert. Inmiddels past 1 op de 10 huishoudens een of meer waterbesparende technieken toe. Eerder was dat 1 op de 50.

Het West-Afrikaanse Benin worstelt met onvoorspelbare seizoenen. Boer Kassim Yarougoudou, uit Sonon-Guinagourou vertelt dat boeren lastiger is geworden. “De vraag is wat nog ‘normaal’ is. Vroeger wisten we precies wanneer het regenseizoen was en wanneer we het beste konden planten. Augustus was een regenmaand en dus was het begin juni tijd om de gewassen te planten. Maar dat is nu onvoorspelbaar geworden.”

Nu komt de regen vaak te laat en valt er minder. Gevolg: de grond is te droog en sommige velden staan vol verdorde maisplanten. Kassim: “In trainingen leerden we nieuwe technieken om hiermee om te gaan. Zo planten we niet meer op een vast moment. Dit jaar hebben we de grond zoals altijd voorbereid, maar daarna afgewacht tot het juiste moment. We hielden alles goed in de gaten en zijn pas eind juni begonnen met planten. De velden staan er goed nu bij.”