De Wereldbol is een brood met een boodschap. Als je dit betekenisvolle desembrood koopt, help je mee aan het einde van honger – want een deel van de opbrengst gaat naar The Hunger Project. En de Wereldbol is ambitieus: aan het einde van dit jaar moet het in minimaal honderd bakkerswinkels te vinden zijn. Het jaar begon goed met een nominatie voor “het lekkerste broodje van Nederland”. En in het tijdschrift Bakkerswereld van januari verscheen dit artikel over het ontstaan van de Wereldbol, de initiatiefnemers, het idee en de ambities. Lees ‘m hieronder!

Wil je weten waar je de Wereldbol kunt kopen, wil je ook meedoen als bakker of horecabedrijf, of je eigen bakker overtuigen om mee te doen?

Oud-bakker ontwikkelt desembrood om honger te bestrijden  

‘Wereldbol gaat Nederland veroveren’


De honger de wereld uit. Dat is de gedachte achter De Wereldbol: een voedzaam desembrood met een unieke smaak en zoveel mogelijk duurzame en lokale ingrediënten. Een deel van de opbrengsten van dit nieuwe brood wordt ingezet voor het stoppen van de honger in de wereld. Oud-bakker Henk Smit stond mede aan de wieg van het product, dat vanaf dit jaar officieel wordt uitgerold over bakkend Nederland.

 Ondernemerschap is de motor voor maatschappelijke verandering. Dat is tenminste de overtuiging van Henk Smit (66). Al sinds hij veertig jaar geleden de bakkerij van zijn ouders overnam, zet de ondernemer zich in om iets te veranderen aan het onrecht in de wereld. ‘Er zijn meer dan 800 miljoen mensen die structureel honger lijden; dat vind ik onverteerbaar. Daarnaast is de milieu-impact van de voedselproductie enorm. Dat was voor mij een belangrijke drive om – toen ik in het ouderlijk bedrijf in Kinderdijk stapte – alleen nog biologische producten te gaan bakken. Die zijn niet alleen gezonder, maar je bent ook duurzamer bezig. De biologische teelt put de aarde immers minder uit.’

Begin jaren negentig fuseerde Smit met Bakkerij Verbeek in Brummen. Zelf koos hij uiteindelijk een andere weg. Na diverse omzwervingen ging Smit in 1996 aan de slag in Zutphen, waar hij Driekant Ambachtscentrum opzette. In deze biologische bakkerij met winkel en lunchcafé worden mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt opgeleid door ambachtelijke bakkers. ‘Ik vind het belangrijk dat we een samenleving creëren waarin iedereen kan meedoen. Sinds de start zijn 400 tot 450 mensen vanuit Driekant doorgestroomd naar een reguliere baan.’

De WereldbolCirkel rond

Vanwege zijn leeftijd heeft Smit inmiddels een stap terug gedaan; zijn zoons Piet en Marijn hebben vandaag de dag de dagelijkse leiding over Driekant. Maar dat betekent niet dat hij achterover leunt. ‘Ik vervul nog een adviesrol en pak projecten op. Zoals het Wereldbol-project.’

Dit project werd geïnitieerd door Kees Klomp; een bekende schrijver, adviseur en spreker op het gebied van betekenisvol ondernemerschap. ‘Hij klopte zo’n twee jaar geleden bij mij aan, omdat hij een brood wilde ontwikkelen om honger de wereld uit te helpen’, vertelt Smit. ‘Dat wilde hij doen met een partij uit de bakkerijsector, die al actief was op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Zo kwam hij bij ons terecht. Voor mij vielen hiermee een heleboel puzzelstukjes op hun plek. Het uit de wereld helpen van honger was immers ooit een belangrijke drijfveer om de bakkerij van mijn vader over te nemen. De cirkel leek rond!’

Lokale eiwitten

De Wereldbol moest niet zomaar een product worden, maar een speciaal brood. Samen met zijn zoon Piet ontwikkelde Smit de receptuur. De ondernemer is tevreden over het uiteindelijke resultaat. ‘De Wereldbol is een ambachtelijk desembrood met een lichtgroen uiterlijk en een unieke smaak. Dit komt door de lange rijstijd van 24 uur, maar vooral door de unieke ingrediënten: tarwebloem, natuurdesem, zonnebloempitten roggebloem, rozemarijn, basilicum, oregano en groente-eiwit op basis van luzerne, ook wel alfalfa genoemd. Vooral dit speciale eiwit maakt het brood extra voedzaam.’

Aanvankelijk wilde Smit waterlinzen in de volksmond bekend als ‘eendenkroos’ gebruiken als bron voor het eiwit. ‘Dit  kleine groene plantje, dat je overal op wateroppervlakken ziet drijven, bestaat voor vijftig procent uit eiwit. En omdat je het lokaal kunt ‘oogsten’ en er geen landbouwgrond voor nodig is, is het op en top duurzaam. Wij hoorden via via dat een partij bezig was met het maken van eiwitpoeder op basis van waterlinzen; dat leek ons ideaal voor De Wereldbol. Maar op dit moment mogen deze waterlinzen nog niet worden verwerkt in voedsel voor menselijke consumptie. De universiteit van Wageningen is volop bezig met het leveren van bewijs dat het juist een verrijking van ons voedingsdieet is. We hopen dat de kogel binnen een jaar door de kerk is en we deze eiwitbron mogen gaan gebruiken. Tot die tijd is luzerne een goed alternatief.’

Volgens Smit is de smaak van De Wereldbol niet te vergelijken met een regulier brood. ‘Het brood heeft een hartige smaak; je kunt het prima eten als borrelhapje. Maar het leent zich ook goed om te beleggen.’

Open concept

De Wereldbol wordt sinds enige tijd gebakken bij Driekant, en is als een speciaal project ondergebracht bij de Zutphense bakkerij. Met een aantal andere bakkers is er eind 2018 een test gestart om te begrijpen hoe de verwerking en de verkoop van het brood aanslaat. O.a. Goemans Versbakkerij in Heemskerk, Bakkerij Both in Abcoude, Bakker Jan Bronswijk in Delft, Bakkerij Van Esch in Zevenhuizen, en De Bakkerswerkplaats in Rotterdam verlenen daar hun medewerking aan. ‘Ons doel is dat zoveel mogelijk bakkers in ons land gaan meehelpen aan het uitbannen van honger. Daarom hebben we gekozen voor een open concept: iedere bakker kan bij ons grondstofmix kopen en aankloppen voor de receptuur, om De Wereldbol zelfstandig te gaan bakken en verkopen. Aan de mix moeten bakkers nog negentig procent eigen meel toevoegen. Dit mag een biologische variant zijn, maar ook gangbaar meel. Wat dat betreft stellen we geen strenge kaders.’

‘Vanuit de test met de genoemde bakkers en op basis van hun ervaringen kijken we op welke punten we het concept eventueel nog moeten bijstellen. Maar het is dus de bedoeling om De Wereldbol verder uit te rollen over bakkend Nederland. Dit brood is uitdrukkelijk geen actieproduct, maar iets wat een vaste plek moet veroveren in het bakkersassortiment. Daarom introduceren we De Wereldbol op Bakkersvak, en gaan we de komende tijd actief op pad om bakkers te enthousiasmeren voor dit brood. Dat doe ik samen met Michel Martens. Hij heeft een ruime commerciële achtergrond en ervaring in de bakkerijsector.’

Meerdere pluspunten

Volgens Smit kan De Wereldbol een duidelijke meerwaarde hebben voor de gemiddelde bakker. Om meerdere redenen. ‘Sowieso is het een mooie aanvulling op het assortiment; dit brood is namelijk echt ‘iets anders dan anders’. Op deze manier, en omdat De Wereldbol bijdraagt aan het terugdringen van de honger in de wereld, kun je je als bakker onderscheiden. Je laat zien: ik ben met méér bezig dan alleen brood bakken. En om de consument hiervan op de hoogte te stellen, stellen we kosteloos flyers en toonbankdisplays ter beschikking.’

De vraag is natuurlijk hoe de Wereldbol concreet bijdraagt aan het bestrijden van de honger in de wereld? Smit licht toe: ‘De grondstofmix wordt verpakt in zakken van 4,2 kilo. Daarmee kan een bakker 200 broden van 350 gram bakken. Eén zak kost 120 euro. De helft hiervan – dat is 30 eurocent per brood – gaat naar The Hunger Project, een internationale organisatie om honger te bestrijden. The Hunger Project geeft echter niet zomaar geld of voedsel aan mensen die honger hebben; het doel is om hen zelfredzaam te maken en de oorzaken van honger aan te pakken. Een strategie die zijn effect inmiddels heeft bewezen.’

Ondanks dat er een toeslag zit op de grondstofmix voor de Wereldbollen, zit er voor de bakker nog steeds een goede marge op het product, benadrukt Smit. ‘De adviesprijs van De Wereldbol bedraagt 2,95 euro. Dat betekent concreet dat een bakker die met biologische grondstoffen werkt een marge kan halen van 70 procent. Gebruik je reguliere grondstoffen, dan is dat meer.’

Complete productlijn

Smit heeft er alle vertrouwen in dat De Wereldbol Nederland gaat veroveren. ‘De meeste bakkers reageren uitermate positief en zien de meerwaarde. En ook consumenten zijn enthousiast. Ons doel is dat De Wereldbol eind 2019 in minimaal honderd bakkerswinkels te vinden is.’

Tot slot geeft de ondernemer aan dat het Wereldbol-concept wellicht niet beperkt blijft tot één enkel product. ‘We lopen met het idee om een complete Wereldbol-productlijn te ontwikkelen, ook met zoveel mogelijk duurzame en lokale ingrediënten. Op deze waarborgen we de continuïteit van het project, zorgen we ervoor dat De Wereldbol geen eendagsvlieg is. Zolang er honger is in de wereld, gaan wij door.’